Aksidente, Tattoo at Iba pa

 

Maraming klase ng sakit ang mararamdaman ng isang tao.

May biglaan, dahan-dahan, sobrang sakit at ‘yong wala lang.

Katulad ng mga ito:

 

Masakit tumilapon mula sa sinasakyan mong motor.

‘Yung nagtext ka lang tapos biglang tumigil ang oras

At nakita mo na lang ang sarili mong nasa kabilang kalsada,

Malayo sa motor at gasgas ang mukha.

Dahan-dahan mong mararamdaman

Ang sakit sa iyong katawan

Dahan-dahan, at masakit.

 

Masakit madulas o madapa

At bumagsak sa may bandang tiyan.

Hindi ka makahinga, hindi ka makapagsalita,

Masakit.

At tahimik mong iindahin ang sakit

Hanggang sa kaya mo nang huminga at bumangon ulit.

 

Masakit at nakakairita kapag meron kang tinga

At wala kang toothpick kaya hindi mo makuha.

Gusto mong tanggalin pero malalim ang pagkakabaon

Parang mga ala-ala:

Makulit, masakit.

 

Masakit magpa-tattoo sa totoo lang

Lalo na kapag ‘yong karayom ay dumadaan na sa buto mo.

Masakit. Pero sa huli,hahanap-hanapin mo.

 

Masakit alalahanin ang araw na sinabi niyang

Kailangan niya ng space at oras para mag-isip.

Pagkatapos ng tatlong taong pagsasama,

Space at oras para mag-isip daw ang kailangan niya.

Masakit.

Sobrang sakit.

Pero hindi mo mailabas

Dahil pinapaniwala mo and sarili mo na kaya mo,

Na wala lang ‘to. Na hindi ka talo.

Sobrang sakit na parang lahat ng binanggit ko kanina

Ay sabay-sabay mong mararamdaman nang paulit-ulit

Dito.

Paulit-ulit, kaya sobrang sakit.

Pero kagaya ng pagpapa-tattoo

‘Yung sakit na galing sa kanya, na dulot niya

Hahanap-hanapin mo.

Masakit. Sobra.

Pero kakayanin mo

Dahil siya lang,

Siya lang

Ang sakit na gusto mong madama.

Love

I was told that at my age, I shouldn’t be talking about love.

We all shouldn’t be talking about love.

So, let’s not talk about love.

 

Let’s talk about playing with your best friend

Under the bright summer sky,

Until the sun kisses the horizon.

Your mom already calling you by your full name

and still, you want to stay still.

 

Let’s not talk about falling in love.

 

Let’s talk about meeting someone

In your new school

Where every face is a stranger and every smile you doubt.

Then you see this jolly person, or this shy type of guy – or gal

and snap, click, you get a friend that takes your pics.

 

Let’s not talk about the people you fell in love with.

 

Let’s talk about this group of crazy people,

you call them friends.

They laugh when you trip and fall,

Get mad when you tease them and name-call.

You actually, somehow, get bullied

but you know they won’t let you down

and with them you never feel lonely.

 

Let’s talk about your Mom and Dad

And how they wake up early in the morning,

Cook breakfast that you only eat half-way

Since you’re running late.

How they work all day to buy your books

They’re not even sure if you’re going to read them

But anyway

They do all these things not just because

But because they care.

 

Let’s not talk about love.

Let’s not talk about what you think is love.

Let’s not talk about the love that you keep on chasing

From people who are also looking for it from other people.

Let’s not talk about the love you keep on saying is meant to be

But it never is because you force it to be.

 

Instead, let’s talk about the love that you’re experiencing right now

The love you may not want, the love you take for granted

But the love that you definitely need.

This is the kind of love that will not leave you in sad tears

Or make you tear pages from your diaries.

This is the kind of love that you will forever keep.

Let’s talk about love.

Let’s talk about genuine, unconditional, unending love.

You feel it yet?

Noong 1940s

*This poem is dedicated to all comfort women. I could only imagine what you have been through.

Ako po si Hilda.

Labing anim na taong gulang ako

noong nawala ako

habang binabaktas ang daan

pauwi sa aming tahanan sa may palayan.

Hindi na po ako nakapagluto ng pananghalian.

Nawala po ako at

nakita ko nalang ang aking sariling

nasa loob ng isang trak at

nasa loob ng isang kubo at

nasa harap ko’y may mga Hapon at

nasa paligid ko’y may mga katulad kong dalaga.

At nabigla po ako sa kanilang mga ginawa.

Nawala po ako

nang binugbog nila ako,

nang kinulong nila ako,

nang pilit nilang pinasok ang katawan ko

nang paulit-ulit; gabi-gabi, araw-araw, marahas at paulit-ulit.

Hindi na po ako nanlaban, hindi na po ako umimik.

Nawala po ako sa loob ng isang taon.

Hindi ko po makita ang daan

maliwanag man sa labas

habang kami’y nagbibilad

ng mga unipormeng aming nilabhan.

At kahit anong kusot namin ay bakat pa rin

ang dumi

sa kaibuturan ng mga dayuhang

nagsusuot

ng aming mga nilabhan.

Hindi ko po noon maramdaman

kung buhay pa ba ako,

kung makakauwi pa ba ako,

kung maituturing ko pa bang tao ang sarili ko

dahil sa mga kahayupang ginawa nila sa akin.

Nawala po ako.

Gusto kong kumawala

Mula sa buong araw na pagtingala sa kawalan, at sa pagkakahiga

Sa isang kamang kanilang pinupuntahan

Para sagutin ang tawag ng laman,

Habang ang hatid nito sa akin

Ay pighati at pandidiri

Pandidiri sa aking nararanasan;

Pandidiri sa sarili kong katawan.

Ako’y kanilang nilapastangan!

Nawala po ako

at nang pinatakas kami ng aming bantay;

nang mahanap ko ang daan pauwi sa aming bahay;

nang gulat akong binati ng aking mga kamag-anak at sila’y nagtanong

kung saan ba ako napadpad at anong nangyari sa akin doon…

“Nawala po ako.

Nawala lang po ako.”

Sino Ang Tanga

Minsan naitatanong ko

Ang sarili ko “Tanga ba ‘ko?”

Kinaklaro ko,

Mataas ang pinag-aralan ko

Pero may mga panahon, sitwasyon

At taong nasa posisyon

Na dahilan ng aking pagtatanong.

 

Si mama,

Na lagi nalang akong binabara.

Si Ma’am,

Na pupunahin na naman

Ang hindi ko pagpasa ng lesson plan

Si Sir,

Dahil may mali na naman

Sa ginawa ko,

Sa nasabi ko,

Sa mukha ko.

Yung mga kaibigan ko

Na nagsasabing

Oo, tanga nga ako,

 

Tanga,

Dahil naglakas-loob akong

Magmahal mula sa malayo.

Hawak-hawak ang cellphone,

Mayabang,

Dahil suot ko ang ngiting binigay mo.

Patunay na masaya tayo.

Tanga,

Dahil kinaya kong maghintay

Ng tawag, text

at atensyon na kaya mong ibigay.

Tanga,

Dahil pinili kong magpatawad.

At iyon pa rin ang pipiliin ko.

Tanga,

Dahil pinalaya kita

At hinayaang magpakasaya.

Tanga,

Dahil sinabi kong kapag

Dumating ang oras, araw, panahon

Na handa ka na

Ay may babalikan ka.

 

Ano sa tingin mo?

 

 Pero, ito lang ang masasabi ko:

Sa mga panahong wala ka,

Malaya at masaya,

Kasama ang kung ano at sino man

Na pinili mong mas mahalaga,

Ay magtatanda ako

At itong puso ko.

Pag-aaralan ko ang istorya

Ng mga luhang iniyak ko,

Ng mga tulang naisulat ko

Para sa isang lalaki

Na masyadong kampante

Na makukuha niya ang babae

Na mahina at kailangan lagi ng katabi;

 

Sa paglipas ng panahon,

Ay matututo ako.

Tutubo ang aking isip,

Mamumulaklak ang aking puso,

Magniningning ang aking mga mata

Na hinugasan ng mga luha.

 

Oo,

Naging tanga ako

Pero hindi na,

hindi na,

hindi na.

Sana…

Amnesia

Sa mga oras na ito

ay nais kong punitin

ang mga pahina ng aking talaarawan,

kung saan naisulat ko

ang iyong pangalan.

Nais kong burahin

ang bawat linya

ng aking pagkuwento

kung gaano katagal

at gaano katindi

binalak kitang mahalin.

Gusto kong malimot,

kahit sandali,

hindi ang sakit, kundi

ang hinatid mong saya,

nang sa gayon

ay tumigil ang pagdaloy

ng mga luha

at pagsigaw ng puso kong

naniniwalang maisusulat pa kita

sa mga susunod na pahina

ng aking talaarawan.

Batang Huwaran

Ako ay batang paslit

Mabait, masunurin, minsan ay makulit.

Maiksi man ang kamay at mga daliri,

Marunong akong magligpit

Ng aking sariling gamit.

 

Pagkatapos kong ubusin

Ang masarap kong pagkain,

Plato, kutsara’t tinidor ay liligpitin.

Ang supot ng biskwit at inumin,

Sa bahay ko na lamang dadalhin

 

Ako ay batang paslit.

Mga gawain ko man ay simple at madali,

Nakakatulong ito sa kalinisan ng paligid.

Kaya kayong mga Ate at Kuyang malalaki

Gayahin niyo ako: maging cute at responsable.

Kalsada

Ang Pilipinas ay parang isang kalsada,

Maayos at maganda

Sa tuwing bago at pagkatapos

Ng halalan.

Nagpapasikat ang lahat,

Paramihan ng nakumpuni’t nagawa.

Ngunit sa paglipas ng panahon

Nagiging butas-butas at nababaon

Dahil dinadaanan

Ng mga bigating sasakyan

Na paroo’t parito

Kahit wala namang punto.

At tuwing papalapit ang Mayo,

Aayusin at pagagandahin muli ito

Ng mga taong lulan

Ng mga bigating sasakyan

Na paroo’t parito

Kahit wala namang punto.

Ham-an baea ay?

Ham-an baea it masilak do adlaw?

Ham-an dekolor do baeangaw?

Ham-an it asul do dagat?

Ag ham-an anang tubi hay maaeat?

Ham-an it bilog do buean?

Ag kung amat hai bukon man?

Ham-an makaraya? Ham-an makaruyon?

Ham-an owa it snow iya katon?

 

Ham-an do mga unga, hay abo gid it pangutana?

Owa gid gakaubos do pagkangawa?

Kung ro mga magueang, hay nagaoy magsinabat,

Owa gid it pagkasayod kaming mga inunga.

Mayad eang may mga maestra nga mahaba do pasensya

Ngani pasaeamat gid kita it abo kanda!

 

*If you would like to use this poem for recital, please leave a comment.

Kahilwayan

Kahilwayan.

Kanami sa pamatin-an di baea, kapin gid siguro sa pamatyagan.

Mauno baea?

Matuod-tuod nga kahilwayan;

Raya baea ro pamatyag nga uwa ka sa mainit nga akae-akae it kabuhi?

Nga may katawhay ro imong mga inadlaw?

Uwa it kahadlok sa kung alin man du nagapanago

Sa kadueom?

Uwa ro bangungot it kabudlay

Sa pagka-imoe?

Uwa eon it pagkahimayang, pagpalitik

Kung alin ro saea, kung alin ro uwa,

kung alin ro kueang, kung alin ro posible nga matabo

hinduna, hinaga, sa masunod

nga basi uwa eon ro imong ginapang-hugtan

nga manggad, kaaeam, kagwapa,

mga pinalangga, kapamilya, kabuhi, kahilwayan?

O basi, ro kahilwayan hai aton eang gid nga maabot sa pihak nga kinabuhi.

Nga imaw ra hai imposible iya sa ibaabaw it eugta.

Imposible?

May hasayran ako nga sabat karon: pagsalig.

Pagsalig. Mabahoe nga pagsalig

Sa atong Ginoo, nga imaw, eabi sa tanan, ro atong manogtatap.

Nga imaw, magatao it atong mga kinahangean,

May pagkabaeaka para sa atong kamaeayran,

Magapili it husto nga mga manogdumaea it atong pinalangga nga banwa.

Pagsalig. Simple nga pagsalig

Sa atong sarili, sa atong mga kasimanwa, sa kung sino man ro nagapungko sa bangko

nga kabay imaw magatao katon it mas mahayag nga hin-aga;

Nga imaw hay may integridad, responsibilidad, kamayad ag disiplina sa pag-obra.

Banwa,

Sa kapilang henerasyon eon nga nag-agi sa nakataliwan,

Sa kaabo it mga bangungot nga aton eong haagyan,

Sa mga pilang mga kabuhi nga naduea ag ginsakripisyo

Sa ngaean it demokrasya ag kahilwayan,

Makaron eon ro ti-on it atong pagbana-bana – pagdesisyon.

Para sa mga nagsakripisyo tumaliwan,

para sa mga padayon nga ginapigos ag nagakalisod, para sa atong mga inunga.

Paalin? Siin? Kanyo magahalin ro atong ginahandom nga kahilwayan?

Kana, kimo, katon, sa Ginoo.

Kabay pa.