Noong 1940s

*This poem is dedicated to all comfort women. I could only imagine what you have been through.

Ako po si Hilda.

Labing anim na taong gulang ako

noong nawala ako

habang binabaktas ang daan

pauwi sa aming tahanan sa may palayan.

Hindi na po ako nakapagluto ng pananghalian.

Nawala po ako at

nakita ko nalang ang aking sariling

nasa loob ng isang trak at

nasa loob ng isang kubo at

nasa harap ko’y may mga Hapon at

nasa paligid ko’y may mga katulad kong dalaga.

At nabigla po ako sa kanilang mga ginawa.

Nawala po ako

nang binugbog nila ako,

nang kinulong nila ako,

nang pilit nilang pinasok ang katawan ko

nang paulit-ulit; gabi-gabi, araw-araw, marahas at paulit-ulit.

Hindi na po ako nanlaban, hindi na po ako umimik.

Nawala po ako sa loob ng isang taon.

Hindi ko po makita ang daan

maliwanag man sa labas

habang kami’y nagbibilad

ng mga unipormeng aming nilabhan.

At kahit anong kusot namin ay bakat pa rin

ang dumi

sa kaibuturan ng mga dayuhang

nagsusuot

ng aming mga nilabhan.

Hindi ko po noon maramdaman

kung buhay pa ba ako,

kung makakauwi pa ba ako,

kung maituturing ko pa bang tao ang sarili ko

dahil sa mga kahayupang ginawa nila sa akin.

Nawala po ako.

Gusto kong kumawala

Mula sa buong araw na pagtingala sa kawalan, at sa pagkakahiga

Sa isang kamang kanilang pinupuntahan

Para sagutin ang tawag ng laman,

Habang ang hatid nito sa akin

Ay pighati at pandidiri

Pandidiri sa aking nararanasan;

Pandidiri sa sarili kong katawan.

Ako’y kanilang nilapastangan!

Nawala po ako

at nang pinatakas kami ng aming bantay;

nang mahanap ko ang daan pauwi sa aming bahay;

nang gulat akong binati ng aking mga kamag-anak at sila’y nagtanong

kung saan ba ako napadpad at anong nangyari sa akin doon…

Nawala po ako.

Nawala lang po ako.

Advertisements

Sino Ang Tanga

Minsan naitatanong ko

Ang sarili ko “Tanga ba ‘ko?”

Kinaklaro ko,

Mataas ang pinag-aralan ko

Pero may mga panahon, sitwasyon

At taong nasa posisyon

Na dahilan ng aking pagtatanong.

 

Si mama,

Na lagi nalang akong binabara.

Si Ma’am,

Na pupunahin na naman

Ang hindi ko pagpasa ng lesson plan

Si Sir,

Dahil may mali na naman

Sa ginawa ko,

Sa nasabi ko,

Sa mukha ko.

Yung mga kaibigan ko

Na nagsasabing

Oo, tanga nga ako,

 

Tanga,

Dahil naglakas-loob akong

Magmahal mula sa malayo.

Hawak-hawak ang cellphone,

Mayabang,

Dahil suot ko ang ngiting binigay mo.

Patunay na masaya tayo.

Tanga,

Dahil kinaya kong maghintay

Ng tawag, text

at atensyon na kaya mong ibigay.

Tanga,

Dahil pinili kong magpatawad.

At iyon pa rin ang pipiliin ko.

Tanga,

Dahil pinalaya kita

At hinayaang magpakasaya.

Tanga,

Dahil sinabi kong kapag

Dumating ang oras, araw, panahon

Na handa ka na

Ay may babalikan ka.

 

Ano sa tingin mo?

 

 Pero, ito lang ang masasabi ko:

Sa mga panahong wala ka,

Malaya at masaya,

Kasama ang kung ano at sino man

Na pinili mong mas mahalaga,

Ay magtatanda ako

At itong puso ko.

Pag-aaralan ko ang istorya

Ng mga luhang iniyak ko,

Ng mga tulang naisulat ko

Para sa isang lalaki

Na masyadong kampante

Na makukuha niya ang babae

Na mahina at kailangan lagi ng katabi;

 

Sa paglipas ng panahon,

Ay matututo ako.

Tutubo ang aking isip,

Mamumulaklak ang aking puso,

Magniningning ang aking mga mata

Na hinugasan ng mga luha.

 

Oo,

Naging tanga ako

Pero hindi na,

hindi na,

hindi na.

Sana…

Amnesia

Sa mga oras na ito

ay nais kong punitin

ang mga pahina ng aking talaarawan,

kung saan naisulat ko

ang iyong pangalan.

Nais kong burahin

ang bawat linya

ng aking pagkuwento

kung gaano katagal

at gaano katindi

binalak kitang mahalin.

Gusto kong malimot,

kahit sandali,

hindi ang sakit, kundi

ang hinatid mong saya,

nang sa gayon

ay tumigil ang pagdaloy

ng mga luha

at pagsigaw ng puso kong

naniniwalang maisusulat pa kita

sa mga susunod na pahina

ng aking talaarawan.

Batang Huwaran

Ako ay batang paslit

Mabait, masunurin, minsan ay makulit.

Maiksi man ang kamay at mga daliri,

Marunong akong magligpit

Ng aking sariling gamit.

 

Pagkatapos kong ubusin

Ang masarap kong pagkain,

Plato, kutsara’t tinidor ay liligpitin.

Ang supot ng biskwit at inumin,

Sa bahay ko na lamang dadalhin

 

Ako ay batang paslit.

Mga gawain ko man ay simple at madali,

Nakakatulong ito sa kalinisan ng paligid.

Kaya kayong mga Ate at Kuyang malalaki

Gayahin niyo ako: maging cute at responsable.

Kalsada

Ang Pilipinas ay parang isang kalsada,

Maayos at maganda

Sa tuwing bago at pagkatapos

Ng halalan.

Nagpapasikat ang lahat,

Paramihan ng nakumpuni’t nagawa.

Ngunit sa paglipas ng panahon

Nagiging butas-butas at nababaon

Dahil dinadaanan

Ng mga bigating sasakyan

Na paroo’t parito

Kahit wala namang punto.

At tuwing papalapit ang Mayo,

Aayusin at pagagandahin muli ito

Ng mga taong lulan

Ng mga bigating sasakyan

Na paroo’t parito

Kahit wala namang punto.